أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

283

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

خازن الآلات و الاموال اين خدمت عبارت از مأموريت بيت المال بوده اموال و آلاتى كه براى محاربه تدارك كرده مىشد در تحت نظارت و توجّه كسى بود كه اين مأموريت را در عهده داشت . هنگامى كه مأموريّت خازن الاموال از بنو سهم بن عمرو بن هصيص در دست حارث بن قيس بن عدى بن سهم بود ، شوكت اسلام ساحه نماى ظهور گشته و حجبات كفر و ظلام را رفع نمود . رفاده بر وزن افاده در مفاد حريفانه است در دور جاهليه عرب يك مأموريت مخصوصهء معتنابها و مرعى الإجرا بود . مخترع و واضع مأموريت مذكوره قصىّ بن كلاب بن مرّه است . قريشيان موافق راى و تصويب ابن كلاب مبلغ معتدّبه تدارك نموده خرما و كشمش و حبوبات متنوعه سائره اشترا نموده در موسم حجّ قوافل حجاج كرام را ضيافت مىنمودند . چون تا زمان قصىّ بن كلاب فقراى حجّاج استيصال و اضطراب زياد مىكشيدند ابن كلاب در نزد خود چاره‌جويى نموده اصول رفاده را در خاطر خود جاى داد . روزى صناديد قريش را احضار كرده و گفت : اى معاشر قريش شما در اطراف كعبة اللّه ساكن و به عنوان اهل بيت ممتازيد ، چون در داخل حدود و بلد اللّه متمكّن هستيد مفرض ذمّهء شماست حجّاجى را كه به طريق مسافرت وارد مىشوند اطعام كنيد . براى حرمت و رعايت مسافرين وارده هر سال به طور سزاوار سماط ضيافت بكشيد و اين ضيافت از آن حاصل مىشود كه هر سال از مال خودمان مبلغى جدا نموده و براى تدارك كردن ملزومات اعاشه حجّاج به يك ناظر معيّن تسليم نماييم . و چون در ميان قبايل عرب حكم او نافذ و مجرى بود اين رأى را صناديد قريش به امتنان تلقّى نموده اصول محاسن شمول رفاده وضع و تأسيس گرديد . بناء عليه قبايل قريش مصارف لازمه را در هر سال جمع نموده در ميان خود مانند